Bij de volgende detailhandelaren zijn de in Hob-bit gepubliceerde printen verkrijgbaar:

Elco Laat 166 1811 EM ALKMAAR

Elektron Laat 38 1811 EJ ALKMAAR

Centrum Arnhemsestraat 7 3811 LE AMERSFOORT

De Wild Elektronica Kamp 59 te 3811 AN AMERSFOORT

Radio van Dijken Rembrandtweg 115-117 1181 GG AMSTELVEEN

Radio Rotor Klinkerstraat 55 1053 DE AMSTERDAM

Radio Vos Ceintuurbaan 137 1072 GA AMSTERDAM

R.&H. Derkinderenstraat 98 1061 VX AMSTERDAM

Televersum Simonskerkestraat 11 1069 HP AMSTERDAM

Valkenburg Klinkerstraat 208 1053 EM AMSTERDAM

Radio Putto Mariastraat 24 7311 HL APELDOORN

Van Essen Elektronica Molenstraat 64 7311 NJ APELDOORN

Radio te Kaat Jansbuitensingel 2 6811 AA ARNHEM

Fa. Telemarc Driekoningenstraat 5 6828 EL ARNHEM

Andries Radio.en TV Oudestraat 34 9401 EK ASSEN

Elektronica Offermans Stationsstraat 34 6191 BE BEEK L.

Rein de Jong BV Korte Bosstraat 4 4611 MA BERGEN OP ZOOM

Electra Haagdijk 80 4811 TV BREDA

Hobby Elektronica Boschstraat 24 4811 GH BREDA

Radiobeurs B.H. Rhee Karnemelkstraat 10 4811 KJ BREDA

Radio Velt Huizerweg 50 1402 AD BUSSUM

Radio van Zee Tollenstraat 7 4101 BD CULEMBORG

De Jong Elektronica Vughterstraat 52 5211 GK DEN BOSCH

Fa. van Dijk Boschmeersingel 119 5223 HK DEN BOSCH

- Mulders BV Orthenstraat 9 5211 SV DEN BOSCH

Fa.E.C.D. Voldersgracht 26 2611 EVDELFT

Goris Elektronica Binnen Watersloot 18a 2611 BK DELFT

Radio Gerrese Regentesseplein 29 2562 EX DEN HAAG

Radio Westerveld Steenwijklaan 98 2541 RM DEN HAAG

Radio Twenthe. Stille Veerkade 11 2512 BE DEN HAAG

R.T.V. Wagenstraat 106 2512 AZ DEN HAAG

Fa. Stuut en Bruin Prinsegracht 34 2512 GA DEN HAAG

Hobby Rama BV Spoorstraat 19 1781 JB DEN HELDER

Radio Proton Beatrixstraat 94 1781 ER DEN HELDER

Radio Geldhof Boxbergerweg 3 7412 BB DEVENTER

Van Schoor Elektronica Raamstraat 28 7411 CW DEVENTER

Hobby Electronica H.E.D. Dr. H. Noodtstraat 34a 7001 DX DOETINCHEM

Terpstra Elektronica Grote Breestraat 12 9101 KJ DOKKUM

Hi-Fi Shop Noordkade 83 9203 CH DRACHTEN

Hobby Service Shop C. Bosch BV Proosdijerveldweg 5 6713 CK EDE

De Boer Electronica Kleine Berg 39-41 5611 JS EINDHOVEN

Vogelzang Heren Boexstraat 22 5611 AJ EINDHOVEN

Crescendo Elektronica Emmen BV Hoofdstraat 5 7811 EA EMMEN

V.d. Sande Hengelosestraat 176 7521 AK ENSCHEDE

Boessen Elektronica BV Rijksweg Noord 18b 6162 AJ GELEEN

Nysten Elektronica Burg. Lemmensstraat 125a 6163 JD GELEEN

Radio Shack Electronica Zeugstraat 34 2801 JC GOUDA

Arja Electronics Nw. Ebbingestraat 25 9712 ND GRONINGEN

Radio Okaphone Oude Ebbingestaat 60 9712 HL GRONINGEN

Display Elektronica Kampervest 53 2011 EZ HAARLEM

Kleinhout Radio BV Kleine Houtstraat 11a 2011 DD HAARLEM

Radio Joop Smienk Smeepoortstraat 23 3841 EG HARDERWIJK

Riton-Electronics Binnenweg 197 2101 JJ HEEMSTEDE

De Jong Electronica Akerstraat 21 6411 GW HEERLEN

Westerhof Elektronica Molenstraat 154 5701 KK HELMOND

Hobby Elektronica Wemenstraat 14 7551 EX HENGELO

Radio Adema Herenwal 26 8441 BA HERENVEEN

H. en G. Electronica Hilvertsweg 24 1214 JH HILVERSUM

Radio Gooiland Langestraat 197 1211 GX HILVERSUM

Haltronic Postbus 202 6430 AE HOENSBROEK

Doeven Electronica Schutstraat 58

7901 EE HOOGEVEEN Wira

Kleine Noord 16

1621 JG HOORN

Electro Manders Tandy Broederstraat 17 8261 GN KAMPEN

Micé Elektronics Hoofdstraat 11 2678 CE DE LIER

Fa. Kok Electronica Nw. Beestenmarkt 20 2312 CH LEIDEN

Radiobeurs Hogewoerd 23-29 2311 HE LEIDEN

Fa. Henko Waagpassage 104 Winkelcentrum Gordiaan 82323 DW LELYSTAD

Rapeco St. Nicolaasstraat 48a 6211 NP MAASTRICHT

Super Shop Mill Markt 13 5450 AB MILL

Baas Elektronika Rijksstraatweg 42 3281 LW NUMANSDORP

Muziek-Boetiek BV Passage Molenpoort 26 6511 HW NIJMEGEN

Technica BV v. Welderenstraat 103 6511 MG NIJMEGEN

Radio Daalmeyer Peperstraat 11-15 1441 BH PURMEREND

Popular Eiectronics Schoenmakersstraat 5 6041 EX ROERMOND

Boogerd Elektronica Hilledijk 190b 3074 GA ROTTERDAM -

DIL-Electronicsa Mijnsherenlaan 108 8081 CH ROTTERDAM

Radio Elra Zwartjanstraat 38a 3035 AT ROTTERDAM

Fa. Van Embden Zwartjanstraat 15 3035 AJ ROTTERDAM

Radiohuis v.d. Bend Hoogstraat 149 3111 HE SCHIEDAM

Frits Meuris Electronics Markt 36 6131 EL SITTARD

Radio v. Schalwijk Steenhoffstraat 61 3764 BJ SOEST

Piet Kennis BV Piusstraat 90 5038 WT TILBURG

Display Elektronica Lange Jansstraat 16 3512 BB UTRECHT

Radiocentrum BV Vinkeburgstraat 6 3512 AB UTRECHT

Karsen Elektronica service BV Herenweg 35-37 3513 CB Utrecht

Radio Ypma Boven Oosterdiep 61 9641 JN VEENDAM

Bauer Electr. Serv. Kleine Kerkstraat 1 5911 GK VENLO

Broekhuis den Draak Veerplein 33-35 3131 CX VLAARDINGEN

Radio v.d. Bend Westhavenplaats 32 3131 BT VLAARDINGEN

Electronic Equipment Wilhelminasingel 111 6001 GS WEERT L.

Jansen Elektronica St. Josefslaan 1 6006 JC WEERT

B.E. Electronica Hobby Gasthuisstraat 69 | 7101 DW WINTERSWIJK

El. Centrum Zaanstad BV Warmoesstraat 15 1521 CJ WORMERVEER

Nic. Jense 1e Hogeweg 75 3701 HJ ZEIST

Manders Electronica Nieuwstad 2 7201 NP ZUTPHEN

Fakkert Electronica Thomas á Kempisstraat 126 8022 AC ZWOLLE

Fa. Ten Koppel Melkmarkt 34 8011 MD ZWOLLE

Tandy Hobby Electronics Assendorperstraat 98 8012 EJ ZWOLLE

Belgie AMAREX Transistorstraat 1

3590 HAMONT (011) 4451156

NR SE EEE EE EN ZENE EE EE,

2

Hobbit

volk Hobbit

Maandblad voor

Hobby-elektronica

24-12-1980 Uitgave van: Kluwer Technische Tijdschriften

Redactie, administratie en advertentie-afdeling Nederland:

Postbus 23, 7400 GA Deventer

Tel.: 05700-91911 Postgiro 861221, telex 49540 België:

Abonnementen: KBnr. 408-0012005-42 Advertenties: KBnr. 408-0012007-44

Redactie:

H. ten Bosch, hoofdredacteur P.J. Smulders

Tj. Venema

Vaste medewerkers:

ir. F. H.J. F. Janssen, drs. W. D. M. Janssen,

H. Leydens, B. van Wierst, D. Winia.

De in Hob-bit opgenomen schema's en bouwbeschrijvingen zijn uitsluitend bestemd voor huishoudelijk en experimenteel gebruik (octrooiwet).

Het auteursrecht t.a.v. de redactionele inhoud van dit tijdschrift wordt voorbehouden. Ongeautoriseerde verveelvuldiging en/ of openbaarmaking van het geheel of gedeelten daarvan op welke wijze ook is verboden.

© 1980

Abonnementen:

Nederland:

Jaarabonnement (excl. 4% btw) f 36,50

Losse nummers (incl. 4% btw) f 3,75

Buitenland f 101,- per jaar

Luchtposttarief op aanvraag

België:

Jaarabonnement F 620, (incl. 6% btw)

Losse nummers F 60, (incl. 6% btw)

Een nieuwe abonnee kan zich voor inschrijving wenden tot: Kluwer Technische Tijdschriften, Van Putlei 33,

2000 Antwerpen.

AMAVOX, Transistorstraat 1, 3590 Hamont tel: 011-445156. Collectieve abonnementen dienen afgesloten te worden bij: Kluwer Technische Tijdschriften, Antwerpen.

Nieuwe abonnees ontvangen van de administratie een stor- tings-acceptgirokaart. Men wordt verzocht voor betaling van het abonnementsgeld van deze kaart gebruik te maken. Opzegging van het abonnement kan uitsluitend schriftelijk geschieden, uiterlijk 1 maand voor het

einde van het kalenderjaar, nadien vindt automatisch verlenging voor 1 jaar plaats.

Nederland:

Advertenties

H. Smienk 91471

Inlichtingen redactie

Dinie Kaauw 91374

Inlichtingen abonnementen

Manny Roman 91463

België:

Redactie: M. Verstrepen

Advertentie exploitatie: G. Vercammen

Reclame en promotie: D. Apers Advertentie-opdrachten worden uitgevoerd overeenkomstig onze leveringsvoorwaarden gedeponeerd ter Griffie van de Arrondissements-Rechtbanken en bij de Kamers van Koop- handel in Nederland.

Verkrijgbaar bij stationskiosken, boek- en radio- handelaren.

lid NOTU, Nederlandse Organisatie van Tijdschrift-Uitgevers

lid FPPB, Federatie van de Periodieke Pers voor België.

ISSN 0165 - 375 x

A Vande redactie

Op naar ‘81

Voor u ligt alweer het vijfde nummer van Hob-bit en dit is tevens het laatste nummer van 1980. Een jaar waarin veel is veranderd. Zo is de MARC (Machtigingsregeling Algemene Radio Communicatie) verschenen die het een ieder in staat stelde om met een goedgekeurde zend/ontvanginstallatie een praatje via de ether te maken met andere amateurs. Deze MARC leverde echter ook nog al wat problemen op met betrekking tot storingen, dit omdat velen de verantwoording die hen door middel van een machtiging was gegeven niet konden dragen en hun toevlucht zoeken tot niet-goedgekeurde apparaten en versterkers. Men is hard aan het werk om hier via wetswijzi- gingen verandering in te brengen.

VARA's ombudsman Frits Bom tracht via het ziekenfondspakket aan invali- den een ‘bakkie’ te verstrekken, dit omdat het zogenaamde ‘SOS-bordje’ een waardeloos ding bleek. Dit bordje kunnen invaliden aan het raampje van hun auto bevestingen als zij met pech onderweg staan. Een zender bleek heel wat betere resultaten op te leveren .…

En dan natuurlijk Hob-bit. Geboren uit ELO en Elektronica Hobbie springt Hob-bit direct in op de gebeurtenissen rond de MARC. Dit in de vorm van testverslagen, tips, informatie. In 1981 zullen wij aan de ‘Bond Burgerband Nederland’ gelegenheid geven om in Hob-bit een deel van de rubriek ‘Hobbycommunicatie’ te verzorgen. De BBN zet zich al jaren in voor de zendamateur en zal dit in 1981 blijven doen met Hob-bit als medium.

Op de valreep van 1980 is op de redactie een exemplaar van de Hob-bit zelfbouwcomputer in elkaar gezet. In dit nummer treft u hiervan een verslag. Het apparaat werkt uitstekend maar toch voorzien wij een hoop vragen van mensen die het apparaat niet goed werkend krijgen. Een computer in elkaar zetten is nu eenmaal iets anders dan een bouwontwerpje. Daarom: mensen alsjeblieft, áls het apparaat wordt gekocht zet hem dan uiterst secuur in elkaar en controleer alles twee maal vóór de spanning wordt inge- schakeld... Gebruik vooral niet te veel soldeer en neem de juiste soldeer- bout. Als het apparaat goed wordt gemonteerd kan er niets mis gaan.

De ‘wilde’ elektronica blijft ook in '81 een grote plaats innemen in Hob-bit. Dit in de vorm van bouwontwerpen, informatie en tips. Voor de mensen die zelf printen maken is er ook goed nieuws: we zullen trachten om de print lay-outs zoveel mogelijk in zwart/wit af te drukken, dit naar aanleiding van vele verzoeken.

Wij hopen dat we met Hob-bit iedere lezer tot tevredenheid zullen blijven stemmen, óók in 1981. Rest ons de lezers prettige kerstdagen te wensen en een gelukkig nieuwjaar.

Paul Smulders

Jp

Actueel 9,11 _Hobbycommunicatie SE Testverslag van vier Basisbegrippen mobiele stations

Belemmering MARC-gebruikers? Waarom tegenkoppeling? (2) 36

Hobjes Boekbespreking 20

Microcomputertechniek

Brieven 14 De microcomputer, TEE bit voor bit (5) Bouwontwerpen Poster

Elektronische konijnenjacht 4 hi Elektronische multimeter 15 Sn Versterkersysteem met Prijsvraaa

hybride schakelingen (3) B es Computertest In het volgende nummer TI 99/4 32

21 31

47

27

24 12

47

EN ee ET TEE EEE TEESE EE ee ET IE TEE

Hobbit

&

RRD Se BOT Te

Allemaal hebben we wel een zeker aangeboren jachtinstinët: Maar ES iedereen grijpt daarom naar een geweer om op allës te schieten wat maar kruipten vliegt. Bovendien is voor iets dergelijks een jachtvergunning

nodig en is het bovendien duur. Hobby-elektronici zullen Kol ela bede aan eer wat minder bloedige jacht de voorkeur geven. Zij testen hún reactievermogen liever met het hier beschreven jachtspel es

» ad Het jachtspel is e&nvoudig: in eert Fijtje lichtdioden loopt, zodrede startknop wordt ingedrukt, een lichtpuntje waarvan de snelheid instelbaar is van links naar rechts. Dit stelt het konijn voor. Ter hoogte van de zevende LED wordt deze rij door een tweede gekruist. In deze rij loopt van beneden naar boven een lichtpuntje dat het ‘schot'voorstelt, eveneens met instel- bare snelheid.

vl

Het íS:nu de bedoeling om op het juiste tijdstip de drukknop loste laten —wat het

afgäan van hêt gewêer voorstelt en niet.

dit ‘schot’ het ‘konijn’ te treffen. De LED in, het snijpunt van de beide LED-rijerf blijft nu zolang branden tot de startknop op- nieuw wordt ingedrukt en geeft zo de tref- fer aan.

Door nog een toöngenerator op te nemen kunnen over een miniatuurluidspreker de

mt à

OENEMA edn Tenge Ea ES A den REEL LE ed eliia Bos= U RO AA AT 8E: lac: k

schôten' te-bewak&@n nog een telschake- «ling worden aangesloten. BEN “(Digitale IC's houden niet alleen de uitvoe=,

ring Klein, maar oak het stroomverbruik

ROET (ode sien Weten eter olde etc

OTE RSE LAN EW al BOL RAA A CU „batterij werden gevoed. .

B eh sie era ela Et RET CA Boyes rj oade bestaande uit.de -poortenat/me (fig. 1), wordt een signaal met een frequentie van&nkele Hz tot enkele tientallen HZopgewekt dat met een ingang van de rek a verbonden. Het kloksignaal stuurt een bi- naire tellerf"7493 die nu=afhankelijk van de frequentie van de oscillator van één

DS

N 2 Hobbit

Dd

tot vijfmaal per seconde van 0 (= 0000) tot 15 (= 1111) telt.

Detelleruitgangen A t/m D zijn verbonden met de overeenkomstige ingangen van de BCD/decimaal-decoder 7442. Op de ge- Ínverteerde uitgangen daarvan staat nu, afhankelijk van de tellerstand, O-poten- tiaal. De LED's aan de uitgangen van de bovenste 7442 in het schema lichten na elkaar gedurende een fractie van een se- conde op. Op deze wijze loopt het licht- puntje van de LED van de O-uitgang tot aan de 9-uitgang. Daarna verdwijnt het voor enige tijd gedurende welke de 7493 van 10 (= 1010) tot 15 (= 1111) telt omdat voor deze tellerstanden geen LED's zijn

Afb. 2. De compleet gemonteerde stuurprint Afb. 3. Deze foto geeft een indruk van de ge- opgenomen. Ê ziet er uit. 6 monteerde LEDprint. Men zou de reset-ingangen van de 7493

eenen nennen nen eneen ee en ne en Hobbit 5

Bouwontwerp

Fig. 4. De lay-out van de stuurprint.

Fig. 6. De componentenopstelling van de LEDprint.

weliswaar met de uitgangen B en D kun- nen verbinden om het lichtpuntje onmid- dellijk na het doven van de laatste LED weer bij de eerste te laten beginnen, maar dat zou het spel minder realistisch maken. Het lichtpuntje stelt immers het lopende dier voor waarop moet worden geschoten. Deze LED-rij kruist een tweede rij. Ook deze wordt gestuurd door een BCD-teller (in dit geval, om later nog te verklaren

ANS

ore

redenen een 7490) met een 7442 als de- coder. Op het snijpunt van de beide LED- rijen moet een LED vervallen. Daarom moet de andere via dioden ontkoppeld met de betreffende uitgangen van de bei- de decoders (uitgang 8 resp. 6) zijn ver- bonden. Deze ontkoppeling is nodig om door middel van een logische schakeling te onderscheiden of beide uitgangen ‘0’ voeren of slecht één ervan, met andere

Ik Fig. 7. De componentenopstelling van de stuurprint

woorden of de prooi werd getroffen of dat het schot een misser was.

Treft men het dier dan liggen beide uit- gangen (nummer 6 bij de ene en nummer 8 bij de andere 7442) op ‘O'-niveau en vloeit er door de dioden D1 resp. D2 geen stroom. Aan de kathode daarvan en aan weerstand R7 staat dus 0 volt. De uit de poortschakelingen a... f opgebouwde oscillator wordt gestopt en zowel het

6

Hobbit

A Bouwontwerp

‘konijn’ als het ‘schot’ blijven op hun plaats stil staan. Miste het schot en deed zich dus de situatie waarbij bovenge- noemde uitgangen gelijktijdig ‘0’-poten- tiaal voeren niet voor, dan blijft over R7 via de dioden D1 en D2 en de weerstandenR5 en R6 ‘1’-potentiaal staan: de oscillator blijft oscilleren en laat ‘konijn’ en ‘schot’ hun weg vervolgen.

Er wordt, zoals reeds opgemerkt, gescho- ten met een LED-rij die op dezelfde wijze wordt gestuurd als de eerste. Alleen moet het schieten worden getriggerd. Dit ge- beurt met een schakeling die er voor zorgt dat, zodra de tellerstand 9 (= 1001) wordt bereikt, de teller op stand 9 blijft staan. Dit komt tot stand met de reset-9-ingangen waarover alleen een 7490 beschikt en die worden geset als de tellerstand 9 is bereikt.

Als men nu schiet dan wordt de reset-0- ingang met een drukknop aan de plus ge- legd en de reset-9-ingang die aan ‘1’ lag zal via inverter g en diode D3 ‘0’-poten- tiaal krijgen. Bij het loslaten van de druk- knop loopt het lichtpuntje tot de laatste LED om daar tot het volgende schot te blijven staan. De snelheid van de beide lopende lichtpuntjes is tijdens het spel door de tegenstander te beïnvloeden, zo- dat het moeilijker wordt om het konijn te treffen. Een toongenerator signaleert de schoten en treffers.

Nu nog iets over de opbouw

De schakeling wordt opgebouwd op twee printjes, HB 13 en HB 14. De juiste hartaf- stand van de gaatjes in het frontpaneel van het kastje verkrijgt men door het ge- heel voorgeboorde LED-printje HB 13 als sjabloon te gebruiken. De verbindingen tussen de spelprint en de LED-print (aan- sluitingen a t/m v) worden door middel van draadbrugjes gemaakt. De bijbehorende aansluitingen liggen recht onder elkaar. (afb. 2 en 3).

De lay-out van beide printen is gegeven in fig. 4en fig. 5.

Nadat beide printen (fig. 6 en 7) geheel zijn gemonteerd worden de draden (bijv. de draaduitlopers van de weerstanden) aan de LED-print gesoldeerd. Hoe zorg- vuldiger de draden recht worden gesol- deerd, hoe gemakkelijker ze in de betref- fende gaatjes op het spelprintje kunnen worden gestoken. De overige aansluitin- gen met het spelprintje worden vanaf de soldeerzijde van het printje gemaakt om- dat deze het beste toegankelijk is. Op de LED-print mag de plusaansluiting niet worden vergeten. De gehele schakeling kan in een miniatuur kunststofkastje met aluminium frontpaneel worden onderge- bracht (afb. 8).

Afb. 8. Als het apparaatje netjes wordt ingebouwd ziet het geheel er uit.

weerstanden 0,25 W 2 1000 180 0 2200 470 0 1kû 6,8 kO

potentiometers 1 1 kO lineair 1 100 k0 (liggende trimpotentiometer)

condensatoren (minimaal 10 V) 1 47 nF

1 10 uF (elco)

2 47 uF (elco)

Halfgeleiders

6 dioden 1N4148 of 1N914 9 LED's, 3mmZ

10 LED's, 5mm Z

1 transistor BC 238

1 transistor BC 308

IC’s

2 7400 2 7442 1 7490 1 7493

overige onderdelen:

1 drukknopschakelaar 1x maak

1 _m montagedraad

11 montagepennen

2 printjes: HB 13 en HB 14

1 kastje naar keus (zie tekst)

1 battérij4,5 V of netspanningsvoeding 5 V

SS De redactie wenst iedere Hob-bit

|

lezer prettige kerstdagen en een

gelukkig en voorspoedig

Hobbit

Kluwer Behruische Boeken

kluwer technische boeken

Postbus 23, 7400 GA Deventer

Wind en energie

F. von König

Evenals zonne-energie is ook wind-energie als alternatieve energiebron weer actueel geworden. Wind-energie was tot de uitvinding van de stoommachine de enige energiebron.

Door de toenemende milieuvervuiling en het slinken van fossiele brandstofvoorraden zoekt men naarstig naar andere vormen van energie.

Geb. 180 blz. ISBN 90 201 1300 3;

% prijs f 39,50/Bfr. 640

Formaat 15,5x23,5

De auteur geeft in dit goed geïllustreerde boek de internationale ontwikkeling van de windmolen, vanaf het prille begin tot op heden, op voortreffelijke wijze weer. Verder zijn opgenomen: de grote wind-energieprojecten uit de laatste jaren, en die welke in de nabije toekomst de energievoorziening gedeeltelijk voor hun rekening zullen nemen.

51 foto's; 91 figuren;

kluwers internationale

transistorgids

Kluwers Internationale Transistorgids

T.D. Towers

ledereen die met transistoren te

maken heeft student, hobbyist, circuitontwerper, inkoper, leraar of serviceman heeft van een bepaalde transistor, waarvan alleen het typenummer bekend is, vaak ook de elektrische gegevens nodig. Ook wil en moet men regelmatig weten wie de fabrikant is en, wat wellicht nog belangrijker is, een indicatie hebben

Ing. 296 blz. ISBN 90 201 1366 6;

voor een vervangingstype. Dit naslagwerk biedt een uitgebreid overzicht van de voornaamste basisgegevens en meer dan (20.000) transistoren en verder de aansluitgegevens en toepassingsgeieden.

Deze 3e druk is geheel herzien en uitgebreid met meer dan 6000 nieuwe typenummers.

Formaat 17,5x25; Prijs f 39,75/Bfr. 645

dd ee eeen en ded ne

BESTELBON

In open ongefrankeerde enveloppe te zenden aan: Libresso B.V. Antwoordnummer 7 7400 VB Deventer Voor België: Kluwer Technische Boeken, SantvoortbeekIn. 21-23, 2100 Deurne

Ondergetekende wenst te ontvangen rechtstreeks*/via boekhandel** ex. Winden Energie à f 39,50/Bfr. 640 ex. Kluwers Internationale Transistorgids à f 39,75/Bfr. 645

Naam:

Adres:

Postcode: Plaats: Datum: Handtekening:

Prijzen zijn excl. verzendkosten.

tel. bestellingen

05700 - 91153

* Levering, facturering en incassering: Libresso bv, distributiecentrum voor boeken en tijdschriften, Deventer. ** Wenst u levering via de boekhandel, dan verzoeken wij u deze bon direct aan uw boekhandelaar te zenden. Dit voorkomt vertraging. Bij reclames dient u dan ook met de boekhandel contact op te nemen.

Omcirkel no. 5000 op de Infokaart.

AP Actueel

S.E.D. Zelfbouw- luidsprekers

Het aanhoudend succes van de klankkasten Serie Il heeft Soun- dex doen besluiten een nieuwe lijn te ontwikkelen, waarvan alle com- ponenten ook los verkrijgbaar zijn. Tegen zeer matige prijzen is nu een reeks luidsprekers en toebe- horen, zoals filters en adapters op de markt.

Onderaan het gamma staat een 10” basmedium met een belast- baarheid van 80 W. Ook is er een 80 W speaker, maar dan in twin- cone 12” versie.

De BM 15 D die, zoals het type- nummer laat vermoeden, een 15” luidspreker is, verdraagt 125 W. Met diezelfde belastbaarheid en prijs bestaat deze luidspreker ook als basspeaker (vanaf 25 Hz) met linnen ophanging van de conus. Voor wie nog méér basklank wil hebben is er tenslotte de 18” woofer met een belastbaarheid van 250 W.

Uit de serie tweeters en mediums plukken we de MH 810. Dit is een compressiehoorn die wordt aan- gedreven door een Electro-Voice motor van 40 W.

Inl.: Sound Equipment Distribution, Birminghamstraat 271, 1070 Brussel.

Voor meer informatie: omcirkel nr. 5001. van de infokaart.

Nieuwe multimeters

De combinatie van analoge en di- gitale aanwijzing in de nieuwe hy- bride multimeters B1032 en B1033 geeft deze instrumenten niet alleen een nieuw uiterlijk, maar biedt vooral praktische voor- delen.

Het digitale deel met zijn integre- rende analoog-digitaal omzetter volgens het ladingscompensatie- principe waarborgt een optimale oplossing van het meettraject, ho- ge nauwkeurigheid mede door

EK)

e2e4gg

EK

kk,

de automatische nulpuntscorrec- tie en een exacte uitlezing.

Het analoge deel is uitgevoerd met een horizontale LED-band van 120 mm lengte. Hiermee wordt de mogelijkheid geboden de dynamiek van het meetverschijn- sel te vervolgen, bijvoorbeeld voor het afregelen van apparatuur.

Een voordeel ten opzichte van de conventionele analoge instrumen- ten is, dat de aanwijzing niet aan mechanische traagheid is onder- worpen. Overschot, lange uitslin- gertijden en positiefouten (‘blijven hangen’ van de wijzer) behoren tot het verleden, evenals de zorg voor aantasting van de nauwkeurigheid door mechanische slijtage of door stoten.

Inl.: Siemens Nederland N.V., W. van Pruisenweg 26, Den Haag (070) 782243.

Voor meer informatie: omcirkel nr. 5002. van de infokaart.

Pocketvertaler

Philips introduceert een pocket vertaalcomputer, die 2800 neder- landse woorden en uitdrukkingen kan vertalen in Engels, Duits, Frans, Noors, Spaans, Italiaans, Arabisch en Japans en omge- keerd. Men toetst de woorden in en de vertaling daarvan verschijnt op het display. De pocketvertaler kan drie taalmodules tegelijkertijd bevatten. Ofschoon er achten- twintighonderd woorden zijn op- geslagen in de geheugenmodules kan het natuurlijk voorkomen dat een ingetoetst woord niet in het geheugen zit. Men zoekt dan een synoniem ofwel men wordt erop attent gemaakt dat het gevraagde woord door de computer anders wordt gespeld. Woorden die met elkaar verband houden, zoals b.v. hotel, herberg, appartement, huis zijn groepsgewijs opgeslagen in deze vertaalhulp.

Het apparaat heeft een toetsen- bord en daarboven bevindt zich een display. De vertaling ge- schiedt als volgt. De pocketverta- ler bevat drie taalmodules, bij- voorbeeld Nederlands, Frans en Engels. Gevraagd wordt de franse vertaling van: ‘Ik kan vertalen en ik heet HL 3695.’ Nadat deze tekst is ingetoetst en zichbaar op het dis- play, drukt men op de zogenoem- de taaltoets en er verschijnt op het display: Je peux traduire et je m'appelle HL 3695. Wil men ook nog de Engelse vertaling weten, druk dan op de tweede taaltoets enop het display verschijnt: | can translate and my name is HL 3695. Het display kan maximaal 16 let- ters bevatten. Wil men langere zinnen maken, dan is het mogelijk de tekst doorlopend van rechts naar links over het scherm te laten lopen. Zo kan worden gecontro-

leerd of zo'n lange zin correct is ingetoetst.

Men kan en mag niet verwachten, dat met deze pocketvertaler het leren van buitenlandse talen zou zijn achterhaald. Wel is er nu de mogelijkheid geopend om te com- municeren met mensen bij wie men zich anders niet of slechts moeizaam verstaanbaar zou kun- nen maken.

Inl.: Philips, postbus 523, 5600 AM Eindhoven (040) 793333.

Voor meer informatie: omcirkel nr. 5003. van de info-kaart.

a ed

Scotch 1605 Ontvochtingsspray

Scotch 1605 ontvochtingsspray is ontworpen voor het ontvochten en beschermen tegen corrosie van elektrische apparatuur. 3M Nederland B.V. te Leiden claimt een groot aantal toepassingens- mogelijkheden voor deze spray. De Scotch 1605 spray kan worden gebruikt voor alle aansluitingen van elektrische en elektronische apparatuur van de meest uiteen- lopende aard. De Scotch 1605 spray wordt ook vaak gebruikt om panelen of elektrische componen- ten zoals b.v. relais schoon te maken.

Stekkers, contactdozen en plug- gen kunnen uitstekend worden behandeld met Scotch 1605 spray. Het verwijdert de corrosie op de contactpennen en -bussen en door het beschermende laagje zal corrosie bepaalde tijd uitblij- ven. Bovendien gaat de stekker na behandeling zeer soepel in en uit de contactdoos door de smerende werking van de spray. Ook als de stekker is vastgecorrodeerd vormt Scotch 1605 spray oplossing. Ook vervuilde printconnectors kunnen met de spray worden be- handeld. Scotch 1605 ontvoch- tingsspray kan zowel bij storingen als bij preventief onderhoud wor- den toegepast.

Inl.: 3 M Nederland BV Postbus 193, 2300 AD Leiden. (071) 769330

Voor meer informatie: omcirkel nr. 5004. van de infokaart.

Electronica transfer

Alfac biedt drie nieuwe produkten: Alfac transterfilm 25u, Alfac poly- esterfilm en Alfac tape. Een volle- dig programma voor bedrukte bedradingen.

De Alfac transferfilm 25 micron is een zeer sterke transferfilm. Deze nieuwe symbooltransfer biedt een grote nauwkeurigheid in gebruik, geeft geen vervorming, geen scheurtjes en is gemakkelijk te corrigeren. Alle symbolen worden op een transparante film gedrukt, deze film is bij fotografische re- produktie niet zichtbaar. De haar- scherpe omlijning van de symbo- len tolerantie + 0,03 mm draagt bij tot een perfecte repro- ductie. Door een speciaal ontwik- kelde kleefstof voorkomt men, dat tijdens en na het werk de transfer- symbolen per ongeluk loslaten. De transferbladen worden opge- borgen in een blisterverpakking, deze geeft een goede bescher- ming en vergemakkelijkt het op- bergen.

Bij de Alfac polyesterfilm worden de symbolen op een zorgvuldig

uitgekozen dunne polyesterfilm „018 inch (0,045 mm) gedrukt, de- ze film is maatvast en voorzien van een speciale kleefstof.

De Alfac tape biedt dankzij de mo- dernste fabricage- en snijmetho- den nog meer nauwkeurigheid, haarscherpe zijkanten, een con- stante breedte over de gehele lengte met een tolerantie van + „0012 inch (+ 0,03 mm). Lever- baar in zwart, rood en blauw. Alle Alfac tapes zijn afzonderlijk in blis- ter verpakt, waardoor het produkt langer houdbaar blijft en gemak- kelijk is op te bergen. Het kleur- code systeem maakt het mogelijk de juiste breedte van de tape te vinden.

Inl.: B.V. Import Handels- vereniging ‘IMHA'

J.W. Brouwersplein 29 1071 LM Amsterdam (020) 725352/795957

Voor meer informatie: omcirkel nr. 5005. van de infokaart.

Hobbit

Een échte zendamateur bereikt méér

Jazeker. Want als échte zendamateur mág je meer. Daar staat de officiële PTT-machtiging borg voor. Zenden met een groter vermogen bijvoorbeeld.

Op een andere golflengte en met lineaire versterking.

En dús met een groter bereik. Dat betekent: méér contacten. Meer informatie uit binnen- en buitenland. Meer echte zendvrienden, die je al snel opnemen in dat wijdvertakte net

van enthousiaste zendliefhebbers dat de gehele wereld omspant. Daar is zo’n 27 emceetje speelgoed bij

Als u wilt zenden, wordt dan een échte zendamateur. Haal een zendmachtiging, doe examen bij de PTT. Ingewikkeld? Dat valt wel mee. Gewoon een goede opleiding volgen. Bij de Leidse Onderwijsinstellingen, die voor de officiële ) zendmachtigingen D en C 4 uitstekende cursussen verzorgen. Kort, doelgericht, en voor de volle honderd procent afgestemd op de PTT-examens. En met exact díe informatie die je als échte zendamateur nodig hebt.

Meer informatie?”

Vraag de gratis studiegids aan. U ontvangt dan snel en vrijblijvend alles wat u weten wilt. Vul de bon in, knip 'm uit en stuur ’m op naar de Leidse Onderwijsinstellingen, Antwoordnummer 1, 2500 VB Leiden (postzegel niet nodig), of bel 071-899255* (ook ’s avonds en in het weekend).

Z

leidse onderwijsinstellingen

3-498

Erkend door de minister van onderwijs en wetenschappen, bij beschikking van 5 maart 1975, kenmerk BVO/SF0-129.718. Leidsedreef 2, Leiderdorp

overdag, maar óók 's avonds en in het weekend, kunt u telefonisch een studiegids aanvragen: bel (071) 899255*

Informatiebon

Ja, stuur mij alle informatie over de cursussen Zendamateur.

| | | | Adres en | |_ Postcode/Woonplaats | | alzlolsla) | | |

|

Knip deze bon uit en stuur 'm in een envelop zonder postzegel naar | Leidse Onderwijsinstellingen, Antwoordnummer 1, 2500 VB LEIDEN

Omcirkel no. 5001 op de Infokaart.

15-240 Watt!

VERSTERKER BOUWEN MET ILP-MODULES: SNEL en VOORDELIG,

SNEL: slechts 5 aansluitingen op elke versterkermodule VOORDELIG: bijv. de 60W-module kost slechts f 129,10 inkl. BTW, kant-en- klaar gebouwd en met aangebouwd koellichaam.

KWALITEIT: 2 jaren garantie en uitstekende geluidskwaliteit. TOEPASSINGEN: hifi installaties, discotheken, P.A. gitaarversterkers, studio's, ziekenuizen, stadions, enz.

GEGEVENS: frekwentiebereik 10-45000Hz +alle zijn meervoudig be- veiligd +geschikt voor luidsprekers vanaf 4 ohm + degelijk Engels fabrikaat LL.P. +alle modules zijn gebouwd en getest +2 stuks geschikt voor stereo + geen elko's extra nodig + geen afregelpunten + geen zelfbouwproblemen + op- vallend kompakt + duidelijke Nederlandse gebruiksaanwijzing + professionele kwaliteit + zeer aantrekkelijke prijzen bij zóveel pluspunten.

Alle types en bijbehorende voedingen uit voorraad leverbaar.

De meeste voedingen bevatten een ILP-ringkerntrafo (zie onder). VOORVERSTERKER HY6 is universeel, zeer kompakt en bevat toonrege- lingen. Veel toegepast in mengversterkers, vraag gratis brochure MIX. HY30 levert 15W sinus in 8 ohm, kant-en-klare module.

HY50: 25W sinus, veelgevraagde betrouwbare module.

HY120: 60W sinus, met ruim koellichaam + ook 2 jr. garantie. HY200: 120W sinus, idem, ook professionele kwaliteit.

HY400: 240W sinus, idem. groot aangebouwd koellichaam.

Dit zijn de meest verkochte komplete versterkermodules in Ned.! Verkrijgbaar bij veel winkels in Nederland en België. Vraag lijst. Meer gegevens op aanvraag. Bel even, ook 's avonds en zaterdags:

RODEL Geluidstechniek b.v.

Sanderij 10, 7491 GX Delden, tel. 05407-2024

RINGKERNTRAFO'S

DEZE NIEUWE I.L.P-RINGKERNTRAFO'S BIEDEN VEEL VOORDELEN

T.O.V. DE OUDE RECHTHOEKIGE BLIKPAKKET TRAFO'S:

1. GEWICHT IS DE HELFT. Het chassis wordt minder zwaar belast en draagbare apparatuur wordt veel lichter.

2. HOOGTE IS DE HELFT. De kasthoogte kan nu minder worden, dus goedkopere kast.

3. MAGNETISCH STROOIVELD VEEL KLEINER. Hierdoor veel minder

brominduktie naar bijv. voorversterkers. NULLASTSTROOM ZEER LAAG. Met ILP-ringkerntrafo's is deze ca. 10x zo klein, dus minder energieverspilling.

5. SNEL TE MONTEREN. Er is slechts 1 centraal gat nodig. Meegeleverd worden 3 ringen en een lange bout.

6. LAGE TEMPERATUUR door groot wikkeldraad-oppervlak.

7. GEEN BROMGELUID. Er is geen luchtspleet en er zijn geen blikplaatjes die kunnen trillen.

8. HOGE BETROUWBAARHEID. I.L.P. gebruikt wikkeldraad van zeer hoge kwaliteit en verricht isolatietest met 4000V.

9. LAGE PRIJZEN. Veel pluspunten met I.L.P.-ringkerntrafo's en toch is de prijs vaak niet hoger dan van gewone trafo's!

Verkrijgbaar in veel winkels in Nederland en België.

Meer gegevens op aanvraag bij RODEL b.v, zie boven.

UIT VOORRAAD leverbaar o.a. de volgende types:

EN

2x 6V 4,2A 2x 9V 2,8A 2x12V2,1A 2x 15V 1,7A

2x 18V 1,4A 2x22V 1,1A 2x 6V6,6A 2x 9V4,4A

2x12V 3,3A 2x15V 2,7A 2x 18V 2,2A 2x22V 1,8A

2 x 25V 1,6A 2x 6V 10A 2x 9V6,7A 2x 12V 5,0A

2x 15V 4,0A 2x 18V 3,3A 2 x 22V 2,7A 2 x 25V 2,4A

2x 25V 3,2A 2 x 30V 2,7A 2 x 25V 6,0A 2 x 30V 5,0A

Omcirkel no. 5002 op de Infokaart.

PBeaed

Nieuws van Wolfkraft

Wolfkraft brengt een houtsnijset op de markt die door elke boor- machine kan worden aangedre- ven, hetgeen de snelheid van werken beduidend groter maakt. De set bestaat uit een buigzame as met haakse kop, die tevens een klopbooreffect aan het snijmes geeft en driemaal het toerental van de boormachine overbrengt, waardoor een rustige loop wordt verkregen. De set wordt gecom- plementeerd door vijf houtsnij- messen van verschillend profiel. De messen zijn 150 mm lang.

Wanneer een stuk hout van een bepaalde structuur moet worden voorzien, bewijst de Wolfkraft structuurborstel goede diensten. Het is een borstel van draad dat is vermessingd. Hiermee wordt zon- der enige moeite een normaal op- pervlak bewerkt, dat dan een rustiek aanzien krijgt.

TT

Ook is er een nieuwe hobby-win- kelhaak op de markt gebracht, die meerdere functies heeft en door iedereen gemakkelijk kan worden gehanteerd. Hij kan als parallelaf- tekenaar dienst doen en als ge- wone winkelhaak, maar dan onder een skala van 6 hoeken.

Inl.: L. Hooghart BV, postbus 71,

2640 AB Pijnacker.

Voor meer informatie: omcirkel nr. 5006. van de infokaart.

Nederlandstalige BASIC cursus

Alweer een manier, om vertrouwd te raken met BASIC! Ditmaal in de vorm van een twintigtal computer- programma’s, die op zichzelf staande lessen vormen. De les- sen zijn gebaseerd op een PET/ CBM computer, maar kunnen door hun algemene opzet gemakkelijk worden aangepast aan een ander type computer.

De cursus is bedoeld voor een eerste oriëntatie en legt de be-

langrijkste BASIC opdrachten uit. Diverse _programmeervoorbeel- den zijn er in verwerkt. Ook men- sen, die niet over een computer beschikken, kunnen de lessen be- studeren ze komen namelijk in de vorm van een naslagwerkje. Een groot voordeel is, dat men nu precies kan zien hoe het opzetten van een programma in zijn werk gaat: de tekst verwijst steeds naar bepaalde programmadelen d.m.v. GOSUB's en GOTO's, zodat men ook op papier als het ware heen en weer springt door de lessen, pre- cies zoals de computer dat in de praktijk doet.

Men kan in het bezit komen van deze cursus, door f 17,50 over te maken op girorekening 4088944 t.n.v. Copytronics, Deventer, on- der vermelding van: BASIC cur- sus. Na ontvangst van uw bedrag wordt de cursus u per ommegaan- de zonder bijkomende kosten toe- gezonden aangevuld met infor- matie over de nieuwste CBM 8032 computer, Viditel via de huiscom- puter en een uitgebreid mailing programma (cassette en floppy- disk geöriënteerd).

Inl.: Copytronics,

Burg. v. Suchtelenstraat 46, 7413 XP Deventer

tel. 05700-31895.

Voor meer informatie: omcirkel nr. 5007. van de infokaart.

Handige perforator

Stratipex in Venlo introduceert een klein slim perforatortje dat ge- woon in iedere ordner kan blijven zitten.

Het apparaatje meet niet meer dan 135 x 65 mm en is ongeveer 2 mm dik. Met behulp van door- drukplaatjes die als mesjes wer- ken wordt met de duim ieder velle- tje afzonderlijk geperforeerd.

Het eeuwige zoeken naar de per- forator is nu ook voorbij want ie- dere ordner kan zijn eigen perfora- tortje hebben. De buiglijnen van het apparaatje zijn miljoenen ma- len getest en hebben een langdu- rig leven als perforator. Binnenkort is het apparaatje in ie- dere boekwinkel te koop voor f 1,95 incl. BTW. Voor een proef- exemplaar: stuur een briefkaart met f 1,95 extra aan postzegels naar:

Stratipex, antwoordnummer 117, 5900 VB Venlo.

Voor meer informatie: omcirkel nr. 5008. van de infokaart.

Digitale multimete.

De nieuwe digitale multimeter mo- del 936 van Data Precision heeft enkele unieke eigenschappen die het meten aanzienlijk vergemak- kelijken en de tijd die daarvoor no- dig is bekorten.

Het meeste opmerkelijke aan dit instrument is dat het is uitgerust met een akoestisch alarm, dat waarschuwt als bij het meten van weerstand spanning aanwezig is (afgezien van de excitatiespan- ning die nodig is om weerstanden te kunnen meten) of als gemeten wisselspanningen hoger zijn dan de volle schaal van het gekozen meetbereik.

Verder geeft de multimeter een ‘biep'-toon van circa 300ms af als een gemeten gelijkspanning ho- ger is dan het gekozen bereik toelaat.

Deze geluidssignalen waar- schuwen de technicus dat er iets verkeerd gaat, zonder dat hij van zijn werk hoeft op te kijken en zijn ogen op het instrument moet rich- ten.

Belangwekkender is nog dat het instrument een bieptoon produ- ceert als de weerstand tussen twee meetpunten laag is, dat wil zeggen lager dan 2 of 20 KO (af- hankelijk van het gekozen meet- bereik). Deze functie is gemakke-

lijk om zonder opkijken te contro- leren of twee punten geleidend met elkaar zijn verbonden. Bo- vendien wordt de normale meet-